Bestuurdersaansprakelijkheid bij bewuste handel in namaakartikelen

Bestuurdersaansprakelijkheid bij bewuste handel in namaakartikelen

Voordeel van een BV: ondernemer privé niet aansprakelijk

Voor veel ondernemers is het aantrekkelijk om een BV op te richten. Eén van de belangrijkste voordelen van een BV is dat de ondernemer niet privé aansprakelijk is voor schade die kan ontstaan bij de uitoefening van het bedrijf, maar dat daarvoor alleen de BV aansprakelijk is. Oftewel: eventuele schuldeisers kunnen hoogstens een rekening sturen naar de BV. Ze kunnen niet bij de ondernemer aankloppen om zijn huis, auto of nieuwe flatscreen-tv in beslag te nemen. Dit wordt “beperkte aansprakelijkheid” genoemd. Bij ondernemers die hun bedrijf voeren vanuit een eenmanszaak of een vof, kunnen schuldeisers in principe wel met een deurwaarder en een oplegger komen voorrijden.

De reden dat er beperkte aansprakelijkheid voor BV’s geldt, is dat de overheid het belangrijk vindt dat ondernemers risico’s durven te nemen. Risico’s nemen is inherent aan het starten van een bedrijf, en als ondernemers daarvoor altijd privé aansprakelijk zouden zijn durft niemand meer voor zichzelf te beginnen – wat weer slecht zou zijn voor de economie.

In uitzonderingsgevallen: toch “bestuurdersaansprakelijkheid”

Soms wordt er echter een uitzondering gemaakt op de hoofdregel dat alleen de BV aansprakelijk is, en bepaalt een rechter dat ook de ondernemer (de bestuurder van de BV) privé aansprakelijk is. Dit wordt “bestuurdersaansprakelijkheid” genoemd. Rechters oordelen overigens niet snel dat er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid. Dit omdat de overheid vindt dat ondernemers vrij moeten zijn om – tot op zekere hoogte – risico’s te nemen, zie hierboven.

Ernstig persoonlijk verwijt

Uitgangspunt is dat de ondernemer pas privé aansprakelijk is als hem “persoonlijk een ernstig verwijt kan worden gemaakt”. Wat daar precies onder wordt verstaan verschilt per specifiek geval, maar er zijn in de rechtspraak wel enkele hoofdlijnen te ontdekken.

Een van deze hoofdlijnen is dat als een ondernemer via zijn BV bewust betrokken is bij handel in namaakartikelen (bijvoorbeeld namaak merkkleding), dit geldt als een “ernstig persoonlijk verwijt”.

Recent voorbeeld: Bestuurdersaansprakelijkheid bij handel in namaak Tommy Hilfiger kleding

Een recent voorbeeld is een zaak waarbij een echtpaar namaak Tommy Hilfiger op de markt bracht via BV’s waar zij bestuurder van waren. Het echtpaar kon in redelijkheid niet ontkennen dat zij wisten dat het om namaakproducten ging.

De prijzen waarvoor de BV’s de bewuste kleding konden inkopen en verkopen waren vele malen lager dan de whole sale prijzen van Tommy Hilfiger. Ook was er e-mailcorrespondentie waarin werd benoemd dat de kleding “back door/illegaal” was. Een leverancier schrijft: “I made it perfectly clear to [bestuurder] that the stock was ‘back door’ (…) and that the labels were treated this way to prevent illegal store returns”. De man van het echtpaar schrijft op een later moment: “[…] gaat jou volgende week een mail versturen met de foto’s van de spullen die geleverd zouden kunnen worden (achterdeur)”. Ook relevant was dat er tegen de man van het echtpaar al eerder procedures waren gevoerd over handel in namaakartikelen.

De rechtbank Den Haag oordeelde[1] dan ook dat niet alleen de betrokken BV’s maar ook de bestuurders privé aansprakelijk waren. Niet alleen is het echtpaar privé aansprakelijk voor alle door Tommy Hilfiger geleden schade (die nog vastgesteld moet worden), ook zijn zij privé aansprakelijk voor vergoeding van de advocaatkosten van Tommy Hilfiger (ruim EUR 33.000). Ook wordt hen verboden om ooit nogmaals inbreuk te maken op de betrokken merken van Tommy Hilfiger, dit op straffe van een dwangsom van EUR 5.000 per dag of EUR 500 per inbreukmakend product.

Wat als de ondernemer onbedoeld in namaakartikelen heeft gehandeld?

Als niet aannemelijk is dat de ondernemer doelbewust bezig was met handel in namaakartikelen, wordt in de regel geen ernstig persoonlijk verwijt aangenomen.

Zo werd in een zaak over namaak speelgoedhamsters van het merk Zhu Zhu Pet geoordeeld dat de ondernemer (bestuurder) niet privé aansprakelijk was, omdat aannemelijk was dat de ondernemer niet wist dat het namaakartikelen waren. Het merk “Zhu Zhu Pet” was niet erg bekend in Nederland en bovendien was de ondernemer onbekend met de speelgoedbranche.

Overigens werd in deze zaak ten aanzien van een ander punt weer wél bestuurdersaansprakelijkheid aangenomen. De ondernemer had (bewust) nadat de inbreuk eenmaal aan het licht was gekomen geen informatie verstrekt over een bepaalde afnemer. Bij handel in namaakartikelen bestaat de plicht om de rechthebbende (in dit geval de houder van het merk Zhu Zhu Pet) alle beschikbare informatie te geven over de omvang van de inbreuk (hoeveel ingekocht, van welke fabrikant, hoeveel verkocht, aan welke afnemers, inkoopprijs, verkoopprijs etc). Door bewust niet (volledig) aan deze plicht te voldoen kon de ondernemer alsnog persoonlijk een ernstig verwijt worden gemaakt.

Conclusie

Ondernemers kunnen zich niet achter hun BV verschuilen als ze bewust namaakartikelen verhandelen of bewust informatie achterhouden over handel in namaakartikelen.

Dat is ook logisch. Anders zou het wel erg aantrekkelijk worden om betrokken te zijn bij handel in namaakproducten. Sinds de invoering van de Flex BV (Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht) is een BV immers zo opgericht.

Ook logisch is dat er in principe alleen bestuurdersaansprakelijkheid geldt bij doelbewuste betrokkenheid bij handel in namaakproducten. Het gebeurt vaak dat ondernemers te goeder trouw een partij producten via hun BV in- of verkopen, en pas later blijkt dat daar een (niet zo bekend) auteursrecht of merkenrecht aan verbonden was. Alhoewel deze goede trouw niet betekent dat de BV niet aansprakelijk is, kan de ondernemer in zo’n geval persoonlijk niet een ernstig verwijt worden gemaakt.

Door: Laura van Gijn

[1] http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBDHA:2015:2027.

Deel dit: Share on Facebook Share on Google+ Tweet about this on Twitter Share on LinkedIn

© 2017 De Roos Advocatuur. All rights reserved.